Gazze’de soykırıma girişen İsrail’in, sahadaki işgalini meşrulaştırmak ve uluslararası kamuoyunu yönlendirmek için dijital alanda yürüttüğü milyonlarca dolarlık kara propaganda ağları bir bir deşifre oluyor.

7 Ekim 2023’ten bu yana teknoloji şirketleri, paravan ajanslar ve yapay zeka destekli bot ağları üzerinden yürütülen kapsamlı enformasyon savaşı, İsrail’in askeri saldırganlığını dijital bir kuşatmayla nasıl desteklediğini gözler önüne seriyor. Ancak sızdırılan belgeler ve ifşa edilen operasyonlar, harcanan devasa fonlara rağmen mızrağın çuvala sığmadığını kanıtlıyor.

Tel Aviv hükümetinin, Gazze’deki katliamı meşrulaştırmak ve kamuoyunu yönlendirmek için milyonlarca dolar yatırım yaptığı yeni bir manipülasyonu daha ortaya çıktı. İsrail tarafından kurulan sahte bir “düşünce kuruluşu”, yapay zekayı İsrail lehine eğitebilmek için sadece dokuz günde yarım milyondan fazla kelime barındıran içerik üretti.

Tabelası bile olmayan ‘düşünce kuruluşu’

İsrail hükümetinin on milyonlarca dolarlık fonuyla hayata geçirilen bu operasyonun merkezinde, “Hanover Kamu Politikası Enstitüsü” adını taşıyan bir paravan yapı yer alıyor. Guardian‘ın aktardığına göre, bu enstitünün görünüşte hiçbir yargı bölgesinde tüzel kişiliği, fiziksel bir adresi, çalışanları veya yayımladığı raporlarda herhangi bir yazar ismi bulunmuyor.

Ancak bu hayalet enstitü, oldukça yoğun bir mesai harcıyor. Sadece 6-14 Ağustos tarihleri arasında site, her biri ortalama 4 bin 500 kelime uzunluğunda 124 rapor yayımladı. Konular ise tanıdık: İsrail’in savaş suçları, Filistinli mahkumlara yönelik işkenceler ve Gazze’deki açlık krizi… Tüm bu başlıklar, tamamen “tarafsız” bir akademik araştırmaymış gibi sunuluyor ve İsrail aklanmaya çalışılıyor.

Yapay zekayı ‘besleme’ taktiği nasıl işliyor?

Peki, kimsenin ziyaret etmediği bu sahte site ne işe yarıyor? 

Kampanyanın asıl amacı, sıradan internet kullanıcılarının siteye girmesini sağlamak değil; ChatGPT, Perplexity ve Gemini gibi yapay zeka sohbet botlarını “beslemek”.

Siteye yüklenen içerikler, doğrudan yapay zeka botlarının veri havuzlarına girmesi için özel olarak optimize ediliyor. Sitedeki 124 raporun neredeyse tamamı, sıradan bir kullanıcının yapay zekaya sorabileceği türden sorularla başlıyor: “Anti-Siyonizm antisemitizm midir?”, “İsrail Filistinlileri topraklarından sürdü mü?”, “İsrail Gazze’de soykırım mı yapıyor?”

Siteyi inceleyen Quincy Enstitüsü araştırmacısı Nick Cleveland-Stout, karşılaştığı manzarayı Guardian‘a şu sözlerle özetliyor:

“Çok akademik gibi görünmeyi başarıyor; web sitesinin tasarımı, logolar, her şey iyi görünüyor. Ancak okudukça, birçoğunun hiçbir anlam ifade etmediğini fark edebiliyorsunuz.”

Oluşturulan içeriklerde, İsrail’in soykırım uyguladığına yönelik insan hakları örgütlerinin raporlarına dair kurnazca bir dille “hiçbir mahkemenin bu iddiaya ilişkin bir karar vermediği” vurgulanıyor.

Gerçekler yapay zekanın midesinde öğütülüyor

Bu sistemin yarattığı bir diğer tehlike de bilginin kaynağını yok etmesi. Yapay zeka sistemleri bu sahte enstitünün ürettiği devasa metinleri “güvenilir bilgi” olarak veri tabanına çekip eğitime dahil ettiğinde, kullanıcılara verdiği yanıtlarda artık kaynağı belirtme ihtiyacı duymuyor.

Cleveland-Stout tehlikenin boyutunu şu doğrudan alıntıyla açıklıyor: “Sohbet botu, eğitildiği anlatıları kustuğunda kaynakları alıntılamayacaktır bile. Bunu teyit edemeyeceksiniz.”

Taşeron ağları ve milyonlarca dolar: Medya devleri, Trump’ın kampanya yöneticileri…

The Guardian’ın ulaştığı belgeler, bu kara propaganda ağının arkasındaki para trafiğini de ortaya koyuyor. 

Operasyon, New York merkezli medya şirketi Piro Inc, ABD Başkanı Donald Trump’ın eski kampanya yöneticisinin firması Clock Tower X ve Avrupa merkezli reklam devi Havas Media üzerinden yürütülüyor.

İsrail hükümetinin reklam ajansı LaPam’ın Havas’a rekabetsiz ihalelerle on milyonlarca dolar (2019’dan 2023’e kadar 140 milyon dolardan fazla) aktardığı, Havas’ın ise bu paraları ABD’deki taşeron şirketlere dağıttığı görülüyor. Üstelik şirketler, paranın izini kaybettirmek için ABD’deki “yabancı temsilci” kayıtlarını kılıfına uydurarak süreci sessizce yürütmeye çalışmışlar.

Manipülasyon işe yaramıyor

Milyonlarca dolar harcanan bu manipülasyon ağı yapay zekayı etkilemeyi kısmen başarsa da, anketler operasyonun halk nezdinde çöktüğünü gösteriyor. 

ABD kamuoyu yoklamaları, Amerikan halkının İsrail’e desteğinin tarihin en düşük seviyelerine indiğini, gençlerin ise giderek artan bir oranda İsrail’i soykırım ile suçladığını kanıtlıyor. 

İsrail basınına sızan bilgilere göre, hükümet yetkilileri de bu durumdan şikayetçi; bir yetkili “Çok para ödedik ancak durum daha da kötüleşti” itirafında bulunuyor.

İsrail’in ilk vukuatı değil

Öte yandan ortaya çıkan bu manipülasyon girişimi İsrail’in ilk vukuatı değil. 

Kamuoyunda meşruiyet üretmek isteyen İsrail, özellikle 7 Ekim 2023 tarihli Aksa Tufanı Operasyonu’nun sonrasında başlattığı soykırımın ardından kara propaganda ağlarına büyük yatırımlarda bulunmaya başladı.

Bu süreçte birçok manipülasyon girişimi ifşa oldu. 7 Ekim’den bugüne İsrail’in çökertilen başlıca manipülasyon girişimlerinden yalnızca bazıları şöyle:

Kongre üyelerine ‘yapay zekalı’ baskı

İsrail Diaspora Bakanlığı’nın, ABD kamuoyunu ve Kongre üyelerini etkilemek için Tel Aviv merkezli siyasi pazarlama şirketi “Stoic” ile gizli bir anlaşma yaptığı ortaya çıktı. 

Operasyon kapsamında X başta olmak üzere sosyal medya platformlarında binlerce sahte hesap açıldı. Kendilerini “endişeli ABD vatandaşları” olarak tanıtan bu bot hesaplar, yapay zeka (ChatGPT) yardımıyla İngilizce metinler üreterek ABD’li siyasetçilere İsrail’i desteklemeleri ve Filistin’e yardımları kesmeleri yönünde yoğun baskı uyguladı.

İnsani yardıma dijital abluka: UNRWA operasyonu

İsrail’in hedefindeki bir diğer kurum ise Birleşmiş Milletler Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) oldu. 

Kurumu uluslararası alanda itibarsızlaştırmak isteyen Tel Aviv yönetimi, arama motorlarına devasa bütçeler akıttı. Google’da “UNRWA” ve “Gazze’ye bağış” araması yapan kullanıcılar, kurumun resmi sayfaları yerine, İsrail hükümetinin fonladığı ve ajansı “Hamas’ın uzantısı” gibi gösteren propaganda sitelerine yönlendirildi. Bu hamleyle, doğrudan mültecilere giden insani yardımların önü dijital manipülasyonla kesilmeye çalışıldı.

Teknoloji devlerinin bile gizleyemediği sahte ağlar

2024 yılı içinde hem Meta hem de OpenAI, kendi platformlarında İsrail merkezli koordineli dezenformasyon ağlarını tespit edip kapattıklarını duyurmak zorunda kaldı.

Bu ağların, yapay zeka kullanarak sahte “gazeteci” kimlikleri ve paravan haber siteleri ürettiği belirlendi. Batı’daki üniversitelerde yükselen Filistin’e destek eylemlerini “antisemitizm” kılıfıyla karalayan içerikler yayan yüzlerce sahte makale, yine bu sahte kimlikler üzerinden dolaşıma sokuldu.

Muhaliflere yapay zeka destekli fişleme

Propaganda faaliyetleri sadece yalan haber üretmekle sınırlı kalmadı, muhalif sesleri susturmaya yönelik bir cadı avına da dönüştü. 

Sosyal medyada örgütlenen “Shirion Collective” gibi ağlar, Filistin destekçisi öğrencilerin, akademisyenlerin ve gazetecilerin görüntülerini yapay zeka destekli yüz tanıma yazılımlarıyla taradı. Elde edilen kimlik bilgileri üzerinden bu kişileri işverenlerine veya okullarına şikayet eden organize linç kampanyaları yürütüldü. Yüzlerce insanın işini veya eğitim hakkını kaybetmesi hedeflendi.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.